خواص فوفل در منابع طب سنتی

08 دی 1395 نویسنده :  

خواص فوفل :

فوفل : بضم فا و سكون واو و فتح فا و لام و بفتح اول نيز آمده كويند معرب از كوبل هندى و بسرياني فوفلا و برومي اورسيمون و بيوناني ضيموطوس و بهندى سپارى نامند.

ماهيت ان‏

ثمر درختى است كه در هند و دكهن و بنكاله بهم مى‏رسد و درخت آن باريك و بلند تا بده بيست ذرع دست و بقطر يك شبر تا دو شبر و بر سر آن شاخها رسته شبيه بشاخهاى نارجيل و نخل و از ان كوتاه‏تر و بركهاى آن نيز شبيه بدان و ليكن كوچكتر و باريكتر و ثمر آن در خوشه مانند خوشه خرما و كوچكتر از ان و پوست دانهاى آن در خامي سبز و بعد رسيدن سرخ رنك و بعد از خشك شدن سياه مى‏كردد و بعد رسيدن خوشهاى آن را بريده دانهاى آن را جدا كرده خشك نموده آنچه خوب رسيده است در آب جوش مى‏دهند و پوست آن را جدا مى‏كنند و آن پوست خشبى ليفي است و اندك ضخيم و اين فوفل را بهندى سپارى چهاليه نامند يعنى پوست جدا كرده زيرا كه پوست اخشاب و ميوه چيني را بهندى چهال كويند پس آن دانها را خشك مى‏نمايند و هريك بقدر جوزبوا كوچكتر و بزركتر از ان بعضى مدور و بعضى اندك مفرطح و بعضى صنوبرى شكل خواه طولاني و خواه غير طولاني و پوست آن اندك جوزى رنك مى‏باشد و آنچه بكمال نارسيده و با پوست آن را نكاه مى‏دارند كوهه نامند و نيز مطلق غير مقشر خام تازه خشك ناكرده را كوهه خوانند و فوفل مطلقا دو قسم مى‏باشد بنكالي و دكهني و هريك نيز بر چند قسم و از بنكاله آنچه مقشر و خشبيت و زمختيت آن كمتر و مغز آن سفيد با ركهاى زرد مائل بسرخي تيره و ريشه آن شبيه بريشه مغز نارجيل و مدور و صنوبرى شكل است آن را سپارى چهاليه نامند و اهل بنكاله و هند قاطبة ورق كرده يا ريزه‏ريزه بقدر نخود كرده آن را با برك تانبول مى‏خورند آنچه بسيار زمخت و خشبي و تمام آن سرخ رنك است آن را چكي نامند و اين بيشتر مستعمل در سنونات است و قسم اول بهتر و در همه بلاد بنكاله مى‏شود و ليكن بوفور چاندپور و نواح آنكه ديهى است از ديههاى بنكاله قريب بجهانكير نكرجاى ديكر نيست و در انجا سالي قريب يك لكه روپيه بيشتر تجارت آن مى‏شود و دكهني آن نيز اقسام است بهترين آن همه قسمى است كه آن را چكني دكهني نامند يعنى چرب و آن پهن سپارى مى‏باشد و كم‏ريشه و نازك و زمختي آن كمتر و در خامى آن را مكرر در آب جوش مى‏دهند.

پس چيزى سنكين بر ان مى‏كذارند يا در مطرقه اندك مى‏كوبند تا پهن كردد پس بريده و در عرض دو پارچه كرده در شير كاو چند مرتبه جوش مى‏دهند پس در آب باكات هندى پس برآورده خشك نموده خوب مى‏مالند دانهاى آن را تا براق كردد و از ان آنچه لطيف چرب نازك باشد كه چون قطعه از ان را در دهان نكاهدارند نرم كردد و خوش طعم و لذيذ بيريشه باشد قسم اعلى و اول نامند و آنچه نه چنين باشد بمراتب از ان پست‏تر و نيز قسمى از دكهنى دانهاى آن مدور صنوبرى شكل مى‏باشد سرخ رنك بسيار زمخت و اين را چكي دكهني نامند و ليكن اين بهتر از چكي بنكالي است و استعمال اين در سنونات اولى است و بعضى مردم از قسم بنكالي اعلى بدستور چكنى دكهني در هنكام نيم خامى بريده در شير و آب كات جوش داده چكني مى‏سازند و ليكن بخوبي دكهني نمى‏شود بلكه مانند قسم پست آن نيز و بالجمله فوفل مطلق چهار نوع مى‏باشد يكى سرخ بسياهي مائل مخروطي شكل مائل باستداره با عفوصت بسيار با اندك تلخي و اين را چكي مى‏نامند و اين در سنونات مستعمل دوم تيره رنك مفرطح و كم عفوصت و اين را چكني مى‏نامند و بعضى متمولين با برك تانبول مى‏خورند و بعضى بتنهائي سوم رنك ظاهر آن اندك سرخرنك بزرك دانه و باطن آن سفيد و اين را سپارى چهاليه نامند و اين را عموما همه كس با برك تانبول كه پان نامند مى‏خورند نوع چهارم مخروطي شكل طولاني اندك رخو با اندك چربي شبيه بطعم نارجيل و ليكن بچربي نارجيل نيست و در غلافى شبيه بغلاف بلوط و از ان تيره‏تر و اين را سپارى كهوپريه كويند يعنى شبيه بمغز نارجيل خشك كه بهندى كهوپره نامند و اين قسم قليل الوجود است بلكه فى الحقيقت سه نوع است و نوع اول نوع على‏حده نيست در ميان نوع سوم دانها بدان صفت يافت مى‏شود و يا آنكه بعضى اشجار كه يبوستى بر آنها غالب باشد ثمر آنها چنان مى‏شود و بالجمله بهترين همه سنكين نوكرم ناخورده آنست و از نوع دكهني چكني براق آنكه چون در دهان كذارند زود بخيسد و نرم كردد و عفوصت نداشته و جرم آن الطف باشد

طبيعت مطلق ان‏ :

در دوم سرد و خشك و شيخ الرئيس در سوم نوشته و در قوت قريب بصندل‏

افعال و خواص آن‏ :

قابض و رادع و مانع صعود ابخره بدماغ و مستحكم كننده اعصاب و رافع رطوبت دهن و سستي اعصاب و اعضا و وثي و قلاع و امراض جاره دهان و سستي اسنان و لثه و سيلان خون از ان و رافع درد پهلو و مقوى دل و اعضاى مسترخيه و معده و حابس اسهال و قاطع عرق و رافع اوجاع حاره و سرخ آن تا دو درهم مسهل بعصر برفق و غير مفرط و مدر بول و حيض زياده از سنبل هندى و رومى چون در آب جوش دهند و صاف نموده آب آن را بياشامند مضر صاحبان سنك كرده و مثانه و قولنج و مخشن سينه مصلح آن كثيرا اكتحال آن جهت طرفه و استرخاى پلك چشم و دمعه و التهاب رمد و جرب آن مفيد مقدار شربت آن تا يك مثقال بدل آن بوزن آن صندل سرخ و نصف آن آب كشنيز سبز است و مضغ آن جهت خوش‏بوئى و تسكين حرارت دهان و تقويت لثه و دندان و بدستور مضمضه بطبيخ آن و ضماد آن جهت ورم حار غليظ نافع و فوفل نيمرس خشك ناشده را اكر بخورند دوران سر و خفقان آورد مصلح آن آشاميدن آب سرد است.

 

منبع : مخزن الأدويه، دائرة المعارف خوردنيها و داروهاى پزشكى سنتى ايران (طبع قديم)، ص: 664

0 نظر 380 بازدیدها
آموزشگاه تکلیس

آموزشگاه آزاد علمی فنی و حرفه ای تکلیس

برگزار کننده دوره های آموزش طب سنتی ، داروسازی ، اعمالی یداوی و کشت بافت گیاهان دارویی

وبگاه: www.taklis.ir

نظرات

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

با ما در ارتباط باشید

آموزشگاه تکلیس برگزار کننده دوره های تخصصی طب سنتی و داروسازی.

  • آدرس: قم ، خیابان سمیه ، جنب ک 14 ،پلاک280
  • تلفن: 02537849424
  • ایمیل: info@taklis.ir
  • کانال تلگرام: taklis@
بالا
ما از کوکی ها برای بهبود وب سایت استفاده می کنیم. جزئیات بیشتر...